|
Cuma, 29 Mayıs 2009 |
| Beslenme, büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. Bugüne değin beslenme bilimi üzerindeki araştırmalar, insanın büyüme, gelişme ve sağlıklı olarak yaşamını sürdürmesi için 50’den fazla türde besin öğesine ihtihayacı olduğunu göstermiştir. İnsanların gereksinimi olan bu besin öğelerini altı grupta toplayabiliriz. 1) Proteinler 2) Yağlar 3) Karbonhidratlar 4) Mineraller 5) Vitaminler 6) Su | | Bu besin öğelerinden herhangi biri veya birkaçı sağlanamayınca vücut çalışmasındaki aksamalar sonucu büyüme, gelişme geriliği ve sağlık bozuklukları görülmektedir. Bu bakımdan beslenmede amaç, bireyin yaşı, cinsiyeti ve içinde bulunduğu fizyolojik duruma göre gereksinimi olan bütün besin öğelerini yeter miktarlarda sağlayabilmesidir. Bu da ‘’yeterli ve dengeli beslenme’’kavramaları ile açıklanır. Yeterli beslenme, genellikle vücudun yaşamı ve çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanması anlamına gelir. Karbonhidratlar, yağlar ve proteinler enerji sağlayan öğelerdir. Dengeli beslenme ise, enerji yanında, bütün besin öğelerinin gereksinin kadar sağlanmasıdır. Besinlerin enerji değerleri, Dr. W. O. Atwater adlı bilim adamının Amerika Birleşik Devletlerinde 1900 yıllarında geliştirmiş olduğu yöntemlerle ölçülmektedir. Dr. Atwater, çeşitli besinlerin insana sağlamış olduğu enerji miktarını saptamıştır. Dr. Atwater’in yöntemi 1947 yılında Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü Uzmanlar Kurulunca incelenerek uygun olduğu kanısına varılmıştır. Bu yöntemle, besinlerin verdiği enerji miktarını ölçmek için kullanılan aygıta ‘’Bomba Kalorimetre’’ si denir. Bomba içinde yanma ile oluşana ısı enerjisi besindeki besin öğelerinin türüne bağlıdır. Isı enerjisi veren besin öğeleri karbonhidrat, yağ ve proteinlerdir. Bu öğeler kalorimetre içinde yakılarak verdikleri enerji ölçülmüştür. Bomba içinde yakıldığı zaman 1 g karbonhidratın 4.1; yağın 6.45; proteinin 5.65 kalori verdikleri bulunmuştur. Dr.Atwater’ e göre sindirim kanalında ortalama olarak; proteinlerin % 92 si, yağların % 95 i, karbonhidratların % 98 i sindirilir. Besin öğelerinin bomba kalorimetrede yanması ile bulunan değerler buna göre düzeltilir. Buna ‘’ metabolize ‘’ veya ‘’fizyolojik ‘’ enerji değerleri denir. Bu değerler ortalama olarak kabul edilir. |
| Besin öğelerinin fizyolojik enerji değerleri: Protein İçin : ( 5,65 X 0,92 ) – 1,25 = 4 kalori veya 16,7 kj Karbonhidrat İçin: ( 4,10 X 0,98 ) = 4 kalori veya 16,7 kj Yağ İçin : ( 9,45 X 0,95 ) = 9 kalori veya 37,7 kj |
. . Kaynak BESLENME Prof. Dr. Ayşe BAYSAL Hacettepe Ünv. Sağlık Tek. Yük. Okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü Ürün Gruplarına Göre Kalori Tabloları
|